ଦେଶର ଆଇନ ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏଣିକି ଅଦାଲତର ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ବା ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ର ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ କୋର୍ଟରେ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ବିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଏବଂ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଉଛି।
ଏହି କ୍ରମରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା କମିଟି ପକ୍ଷରୁ “ଅଦାଲତରେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର ବ୍ୟବହାର ୨୦୨୬” ବିଲ୍ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି। ସାରା ଦେଶର ଓକିଲ, ଜନସାଧାରଣ, ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଆସନ୍ତା ଜୁନ୍ ୨୦ ତାରିଖ ସୁଦ୍ଧା ସେମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ପରାମର୍ଶ ଓ ମତାମତ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ପରାମର୍ଶ ଆଧାରରେ ଡ୍ରାଫ୍ଟରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରାଯାଇ ଏହାକୁ ଖୁବଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ।
ଏଆଇ ସାହାଯ୍ୟରେ କୋର୍ଟର କାରଣ ତାଲିକା (Cause List) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ, ଶୁଣାଣିର ତାରିଖ ସ୍ଥିର ହେବ ଏବଂ କେଉଁ ମାମଲାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯିବ ତାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇପାରିବ।
ଅଦାଲତରେ ଚାଲିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଲିଖିତ ରୂପ ବା ଟ୍ରାନ୍ସକ୍ରିପସନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାୟ ଓ ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକର ଅନୁବାଦ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଆଇ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜରେ ହୋଇପାରିବ।
ଜଟିଳ ଆଇନଗତ ରିସର୍ଚ୍ଚ, ଉଦ୍ଧୃତି ଯାଞ୍ଚ (Citation Verification) ଏବଂ କୋର୍ଟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏଆଇ ବେଶ୍ ସହାୟକ ହେବ।
ଭାରତୀୟ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମାମଲା ବିଚାରଧୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଏଆଇର ବ୍ୟବହାର କୋର୍ଟର କାମକୁ ସହଜ କରିବା ସହ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଏକ ଗେମ୍-ଚେଞ୍ଜର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ।
