ଆସନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ଶିକ୍ଷିତ ହେବା ଓ ଅନ୍ୟକୁ ଶିକ୍ଷିତ କରିବା।”ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେ (Savitribai Phule) ଥିଲେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଏବଂ କବି। ତାଙ୍କୁ ଭାରତର “ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ” ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ। ଭାରତରେ ମହିଳା ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ନାରୀ ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ।
ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ:
୧. ଜନ୍ମ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
-
ସେ ୩ ଜାନୁୟାରୀ ୧୮୩୧ ମସିହାରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସାତାରା ଜିଲ୍ଲାର ନାୟଗାଓଁ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
-
ମାତ୍ର ୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଜ୍ୟୋତିରାଓ ଫୁଲେ (ଜ୍ୟୋତିବା) ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
୨. ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଜୀବନ
-
ସେତେବେଳେ ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜ୍ୟୋତିବା ତାଙ୍କୁ ଘରେ ପାଠ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।
-
୧୮୪୮ ମସିହାରେ ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପୁଣେର ‘ଭିଡ଼େ ୱାଡା’ ଠାରେ ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
-
ଯେତେବେଳେ ସେ ସ୍କୁଲକୁ ପଢ଼ାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଗୋବର ଏବଂ ପଥର ମାଡ଼ କରୁଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ସେ ନିଜ ସାଙ୍ଗରେ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ଶାଢ଼ୀ ଧରି ଯାଉଥିଲେ।
୩. ସମାଜ ସଂସ୍କାର ଏବଂ ସେବା
-
ସତ୍ୟଶୋଧକ ସମାଜ: ସେ ଜ୍ୟୋତିବାଙ୍କ ସହ ମିଶି ଜାତିପ୍ରଥା ଏବଂ ଛୁଆଁଅଛୁଆଁ ଭେଦଭାବ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିଥିଲେ।
-
ନାରୀ ସଶକ୍ତିକରଣ: ସେ ବିଧବା ବିବାହକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଶିଶୁ କନ୍ୟା ହତ୍ୟା ଓ ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ।
-
ସେ ଗର୍ଭବତୀ ବିଧବାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ‘ବାଲହତ୍ୟା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଗୃହ’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
୪. ସାହିତ୍ୟିକ ଅବଦାନ
-
ସେ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା କବି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର କବିତା ସଂକଳନ ‘କାବ୍ୟ ଫୁଲେ’ (Kavya Phule) ଏବଂ ‘ବାବନକାଶୀ ସୁବୋଧ ରତ୍ନାକର’ ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ। ତାଙ୍କ ଲେଖା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଜାତି ଭେଦଭାବ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
୫. ମୃତ୍ୟୁ
-
୧୮୯୭ ମସିହାରେ ପୁଣେରେ ପ୍ଲେଗ୍ (Plague) ମହାମାରୀ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ରୋଗୀମାନଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ନିଜେ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ ୧୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮୯୭ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ଆଜି ମହିଳାମାନେ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁ ସଫଳତା ପାଉଛନ୍ତି, ତାହା ପଛରେ ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେଙ୍କ ସଂଘର୍ଷର ବଡ଼ ଅବଦାନ ରହିଛି।
ଆପଣ କ’ଣ ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେଙ୍କ ବିଷୟରେ କୌଣସି ପ୍ରବନ୍ଧ କିମ୍ବା ବକ୍ତୃତା (Speech) ପାଇଁ ସୂଚନା ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ମୁଁ ସେଥିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବି।
